częściej, już w soborze Sofijskim, np. w konsze apsydy, jak również w przytoczonych wyżej dziełach. Brak określenia Chrystusa Emmanuela należy uznać za rys typowy w takiej formule ikonograficznej tematu Tronującej Kyriotissy, znany np. z mozaiki apsydialnej w Hosios Loukas, fresku w soborze w Ochrydzie, czy z miniatury przytaczanego już psałterza w wiedeńskiej Nationalbibliothek (cod. theol. gr. 336). Zauważmy jednocześnie, że zachowane w przywoływanej wielokrotnie ikonie Matki Boskiej ze Swenska ślady liter i znaki skrócenia powyżej ramion Emmanuela, pozwalają się domyślać obecności określającej Go inskrypcji, więc jeszcze i tym rysem odróżniającej tę ikonę od przedstawienia w Kodeksie Gertrudy.
     Tak ogólnie tylko nakreślona charakterystyka inskrypcji w Miniaturach Gertrudy nie może stanowić podstawy do sformułowania konkretnych wniosków z zakresu filologii i paleografii. Również wskazane porównania, choć mogłyby stanowić dopełnienie wyników analizy stylowej, należy uznać jedynie za wstępne.

Dwaj malarze Miniatur Gertrudy: Malarz I - grecki
mozaicysta (?) i Malarz II - kijowski iluminator Jak wynika z powyższej analizy, styl Malarza I najbliższy jest dziełom malarstwa monumentalnego: mozaikom Nea Moni na Chios, a w Kijowie - freskom soboru Sofijskiego i mozaikom soboru Archanielskiego, choć pewne podobieństwo szczegółów łączy go zarówno z mozaikami Hosios Loukas w Focydzie, jak i soboru Sofijskiego w Kijowie. Na stylowe powinowactwo mozaik soboru Sofijskiego i Hosios Loukas zwrócił uwagę już W.N. Łazariew, podkreślając charakterystyczny dla nich sylwetowo-linearny modelunek postaci, skromną, niemal monochromatyczną paletę barw, a także pewne zachwianie proporcji i nieudolność w kształtowaniu form. Natomiast w odniesieniu do mozaik soboru Archanielskiego, Łazariew był przekonany, że są dziełem greckiego mistrza kierującego wieloosobowym zespołem, w skład którego wchodzili także miejscowi artyści. Dopuszczał także możliwość, że mistrz ten sprowadzony został z Konstantynopola do pracy przy wystroju Pieczerskiego soboru. Ze względu na cechy stylowe zestawiał je z mozaikami kościoła Zaśnięcia Matki Boskiej w Nikei oraz mozaikami w Dafni. Olga Popowa, podejmując ten wątek na nowo, stanowczo opowiedziała się za greckim rodowodem mozaicystów soboru Archanielskiego. Poddając krytyce pogląd wielu badaczy o lokalnym ich pochodzeniu, podkreśla brak w tym dziele jakichkolwiek indywidualnych cech malarstwa ruskiego. Charakteryzujące te mozaiki rysy stylowe, choć dały już o sobie znać w Nea Moni, w pełni ukształtowały się po połowie XI wieku. Dowodzą tego takie dzieła, jak freski kościoła Matki Boskiej Eleusy w Weljusy z ostatniej ćwierci XI wieku, mozaiki San Marco w Wenecji z początku XII wieku, a także liczne miniatury, m.in. cod. Dionisiou 587m. i cod. Coislin 79. W XII stuleciu rysy te należały już do głównego nurtu stylowego sztuki komnenowskiej.
     Przedstawiona charakterystyka stylu Malarza I, zestawiona